ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ

Μια άποψη της έκθεσης στο Κέντρο Τεχνών - Πάρκο Ελευθερίας με το γλυπτό του Καπράλου "Καλάβρυτα" (Εθνική Πινακοθήκη) σε πρώτο επίπεδο. Στον τοίχο (α. προς δ.) ξυλογραφία του Α. Τάσσου (Δημοτική Πινακοθήκη Ιωαννίνων), αφίσα (1940) του Κ. Γραμματικόπουλου (Συλλογή Alpha Bank), λιθογραφία της Κατράκη (ιδιωτική συλλογή), και χαραχτικό της Κατράκη (ιδιωτική συλλογή).

Μια άποψη της έκθεσης στο Κέντρο Τεχνών – Πάρκο Ελευθερίας με το γλυπτό του Καπράλου “Καλάβρυτα” (Εθνική Πινακοθήκη) σε πρώτο επίπεδο. Στον τοίχο (α. προς δ.) ξυλογραφία του Α. Τάσσου (Δημοτική Πινακοθήκη Ιωαννίνων), αφίσα (1940) του Κ. Γραμματικόπουλου (Συλλογή Alpha Bank), λιθογραφία της Κατράκη (ιδιωτική συλλογή), και χαραχτικό της Κατράκη (ιδιωτική συλλογή).

Το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος διοργάνωσε, και παρουσιάζει σε συνεργασία με τον Οργανισμό Πολιτισμού Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων, δυο εξαιρετικές εκθέσεις για την ελληνική τέχνη και την Αντίσταση ως ιστορικό φαινόμενο και ως σύγχρονη δημιουργία με γενικό τίτλο «Εικαστικές Τέχνες και Αντίσταση». Η διάρκεια των εκθέσεων είναι ως την Κυριακή 30 Νοέμβρη 2014.

Το πρώτο μέρος της έκθεσης με τίτλο «Εργαστήριο Ιστορίας της Τέχνης περιόδου: διχτατορία Μεταξά (1936-41), Κατοχή-Αντίσταση, Εμφύλιος – Τόποι Εξορίας ως το 1967», παρουσιάζει σε δυο μεγάλες αίθουσες του Κέντρου Τεχνών Δήμου Αθηναίων (χτίρια πρώην ΕΑΤ-ΕΣΑ, Μετρό Μέγαρο Μουσικής), δυνατά έργα κορυφαίων Ελλήνων/νίδων εικαστικών από το 1932 έως το 1977, τα περισσότερα βέβαια της περιόδου 1950-51. Η πλειοψηφία των έργων στην έκθεση είναι πίνακες (λάδια και ακουαρέλες), χαραχτικά και σχέδια, αλλά υπάρχουν και σπουδαία γλυπτά του Χρήστου Καπράλου και του Μέμου Μακρή δυο καλλιτεχνών ισότιμων με τους κορυφαίους Ευρωπαίους και Αμερικανούς γλύπτες του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα.

Στην έκθεση επίσης παρουσιάζονται – σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο – ταινίες και ντοκιμαντέρ που αναφέρονται στην περίοδο 1936-1967 και φωτογραφίες (Κώστα Μπαλάφα και Σπύρου Μελετζή), αφίσες, βιβλία, εφημερίδες και προκηρύξεις – όλα σημαντικά ιστορικά τεκμήρια. Εκτίθεται η πολύ γνωστή φωτογραφία (1944) του Μελετζή ενός αντάρτη στα βουνά τον οποίο ζωγραφίζει ο Βάλιας Σεμερτζίδης αλλά και η προσωπογραφία του ίδιου αντάρτη από τον Σεμερτζίδη.

Ο/η επισκέπτης της έκθεσης θα αναγνωρίσει έργα των πασίγνωστων και καλλιτεχνικά διεθνώς αναγνωρισμένων χαραχτών Αλεβίζου Τάσσου, Χρίστου Δαγκλή, Βάσως Κατράκη, Γιώργου Φαρσακίδη και του δημιουργού των αφισών της ΕΠΟΝ Γιάννη Στεφανίδη. Πολύ καλή και χρήσιμη η ιδέα να εκτεθεί μια «μήτρα» χαραχτικού της Βάσως Κατράκη ύψους 2 μ.

Μια άποψη της έκθεσης "Αντίσταση τώρα" στη Δημοτική Πινακοθήκη Αθήνας, διάρκεια έως 30 Νοέμβρη 2014.

Μια άποψη της έκθεσης “Αντίσταση τώρα” στη Δημοτική Πινακοθήκη Αθήνας, διάρκεια έως 30 Νοέμβρη 2014.

Αλλά η έκθεση περιλαμβάνει και έργα που σπάνια παρουσιάζονται στο κοινό καθώς οι επιμελητές και οργανωτές της έκθεσης έκαναν πολύ δουλειά και εντόπισαν σπουδαία έργα σε ιδιωτικές συλλογές. Ξεχωρίζουν τα σχέδια του Βασίλη Βλασίδη από τους τόπους εξορίας, τα συγκλονιστικά σχέδια του Λορέντζου Καρπαθάκη από την πείνα της Κατοχής και τα σχέδια της Άννας Κινδύνη.

Τέσσερις πίνακες του Κώστα Μαλάμου του 1945-48 αποτυπώνουν την επική τραγικότητα του Φευγιού και Ξεκληρισμού, της εκδίωξης από τον Εθνικό Στρατό δεκάδων χιλιάδων αγροτών από τα χωριά τους, και τις εκτελέσεις αγωνιστών από τα στρατιωτικά αποσπάσματα. Ο Μαλάμας αποτυπώνει βέβαια καταστάσεις Ήττας αλλά συνάμα παρουσιάζει τις μάνες με τα μικρά παιδιά και την τιτάνεια προσπάθεια των χωρικών να επιβιώσουν ακόμα και μέσα στο ξεκλήρισμα.

Από την ίδια την επιλογή των έργων, η έκθεση βάζει το θέμα της σχέσης Τέχνης και Αντίστασης, το οποίο αντιμετώπισαν με αρκετούς τρόπους οι σημαντικοί καλλιτέχνες της εποχής. Είναι ενδεικτικό ότι αρκετά από τα έργα που εντυπωσιάζουν στην έκθεση χρησιμοποιούν τεχνικές και καλλιτεχνικές τάσεις του Μοντερνισμού (μινιμαλισμός, αφαίρεση κ.α.) – για παράδειγμα το πρώιμο (1932) χαραχτικό του Τάσσου Κάθε πρωί, τα αφαιρετικά  γλυπτά των Καπράλου και Μακρή, τα εξπρεσιονιστικά σχέδια της Κινδύνη, Η μάνα («Αη Στράτη 26.4.51») του Βασίλη Βλασίδη και η επιβλητική μεταξοτυπία (1979) Οι νέοι με τα πρησμένα πόδια που τους έλεγαν αλήτες του Γιώργου Βακιρτζή.

Η έκθεση παρουσιάζεται από τους διοργανωτές ως ένα «Εργαστήριο Ιστορίας της Τέχνης» ως μια διαρκή διαδικασία με σκοπό να προξενήσει μελέτη και συζήτηση. Το επιτυγχάνουν απόλυτα.

Το δεύτερο μέρος της έκθεσης «Εικαστικές Τέχνες και Αντίσταση» με τίτλο «Αντίσταση Τώρα – έκθεση σύγχρονης εικαστικής δημιουργίας», παρουσιάζει έργα 176 καλλιτεχνών σε αίθουσες της Δημοτικής Πινακοθήκης Αθήνας, Γερμανικού και Μυλλέρου στο Μεταξουργείο. Από τα έργα που εκτίθενται μόλις 20 δημιουργήθηκαν πρίν το 2009.

Δήμητρα Σιατερλή "Είμαστε χίλιες δεκατρείς / στις καθαρίστριες -αγωνίστριες" (τυπωμένο ύφασμα και σκούπα, 187x116 εκ., 2014).

Δήμητρα Σιατερλή “Είμαστε χίλιες δεκατρείς / στις καθαρίστριες -αγωνίστριες” (τυπωμένο ύφασμα και σκούπα, 187×116 εκ., 2014).

Είναι δύσκολο να αξιολογηθούν έργα και καλλιτέχνες με μόνο ένα έργο σε μια τέτοια τεράστια έκθεση διαφορετικών κατευθύνσεων. Σε αρκετά έργα η σύνδεση τέχνης και αντίστασης απαιτεί αρκετό κόπο από τον/την επισκέπτη/τρια. Σε άλλα έργα είναι πασιφανής με προπαγανδιστική διάθεση, και σε άλλα χρειάζεται εννοιολογική αιθητική αντιμετώπιση.

Η μαζική Αντίσταση στους δρόμους και τις πλατείες της Ελλάδας ενάντια στα Μνημόνια της τρόϊκας και στις κυβερνήσεις καθεστώτος κοινοβουλευτικής χούντας σχεδόν απουσιάζει – εξαίρεση 2-3 έργα προπαγάνδας με καλύτερο το τυπωμένο ύφασμα και την σκούπα στο Είμαστε χίλιες δεκατρείς / στις καθαρίστριες – αγωνίστριες (2014) της Δήμητρας Σιατερλή.

Πετυχημένα μερικά έργα Αντίστασης στον καταναλωτισμό, στην κοινωνική κατπίεση και απομόνωση, στην προπαγάνδα των ΜΜΕ, στο σεξισμό, στο ρατσισμό, στις διακρίσεις για άτομα με ειδικές ανάγκες, στην καταστροφή του περιβάλλοντος κ.α. Αρκετά έργα υποφέρουν από ρομαντισμό και άκριτη μίμηση προτύπων, αλλά υπάρχει μια έντονη τάση πειραματισμού με διάφορα υλικά και τεχνοτροπίες.

Χαράλαμπος Καραλής "Το μαρτύριο του Αγίου Σεβαστιανού" (κατασκευή 120x120x120 εκ., 2012).

Χαράλαμπος Καραλής “Το μαρτύριο του Αγίου Σεβαστιανού” (κατασκευή 120x120x120 εκ., 2012).

Στα έργα της Χ. Βαλσαμάκη (γ. 1981) Λάβαρο (εκτύπωση και ζωγραφική σε ύφασμα 2012), του Γ. Γιομελάκη (γ. 1947) Χορός Πρωτόνιο-Φωτόνιο (πλαστικό σε καμβά 2014) της Ν. Κυριακού (γ. 1990) 1η Μαίου (λινόλεουμ κολάζ χ.χ.), της Αικ. Σπαθάρα (γ. 1980) Τέχνη και αντίσταση (γραφή braille και καρμπόν χ.χ.) και του Χ. Καραλή (γ. 1963) Το μαρτύριο του Αγίου Σεβαστιανού (κατασκευή από λάμπες φθορίου και βαρέλι πετρέλαιου 2012), αποτυπώνεται μια ποιοτική προσπάθεια, αλλά η σύνθεση των υλικών και ο συμβολισμός δεν είναι τόσο πετυχημένα.

Οι διοργανωτές των εκθέσεων έχουν εκδόσει πλούσια εικονογραφημένους και χρήσιμους καταλόγους. –

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s