► 100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΟΧΤΩΒΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ: ΤΕΧΝΗ + ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ

ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΩΝ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ 

tatlins_1920

Βλαντίμιρ Τάτλιν μοντέλο για το Μνημείο για την ΙΙΙ Διεθνή, 1920 Λένινγκρατ.

Μεγάλα μουσεία σε Ευρώπη και Αμερική με αφορμή την επέτειο φέτος των 100 χρόνων από την Οχτωβριανή Επανάσταση, παρουσιάζουν ή έχουν προγραμματίσει εκθέσεις που εξιστορούν την πορεία της τέχνης στη Ρωσία σε σχέση με το επαναστατικό 1917 αλλά και τη μετέπειτα περίοδο έως τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1930, όταν επιβλήθηκε ο Σοσιαλιστικός Ρεαλισμός.

Σ’ αυτές τις εκθέσεις παρουσιάζονται έργα των Αριστερών καλλιτεχνών (έτσι αποκαλούνταν στη Ρωσία οι Μοντερνιστές) που αποτυπώνουν τη συνάντηση και αλληλοδιείσδυση Τέχνης και Επανάστασης την περίοδο 1917-1926. Στα έργα αφηρημένης, ή μη-αντικειμενικής, τέχνης των Τάτλιν, Μαλέβιτς, Ραζανόβα, Παπόβα, Λισίτσκι, Ρότσενκα κ.α. αποτυπώθηκε η πνοή της Σοβιετικής Επανάστασης ως απελευθερωτική δύναμη της κοινωνίας και της τέχνης.

popova-1918

Λιουμπόφ Παπόβα Ζωγραφική αρχιτεκτονική 1918.

Όμως σ’ αυτές τις εκθέσεις των μεγάλων μουσείων της Δύσης, κυριαρχούν τα αντιδραστικά ιδεολογήματα των επιμελητών. Η Οχτωβριανή Επανάσταση αναφέρεται ως “πραξικόπημα” και η Διχτατορία του Προλεταριάτου του Λένιν ως προοίμιο του τρόμου της σταλινικής γραφειοκρατίας.

Αν και υποτίθεται ότι όλες αυτές οι εκθέσεις έχουν ως κεντρικό άξονα την Επανάσταση του 1917 και τις τέχνες, στην πράξη παρουσιάζεται και ο Σοσιαλιστικός Ρεαλισμός ως απόρροια της τέχνης της Επανάστασης. Πρόκειται για μια πλαστογράφηση της ιστορίας. Ο Σοσιαλιστικός Ρεαλισμός εμφανίστηκε το 1932, 15 ολόκληρα χρόνια μετά την Επανάσταση, με διάταγμα της Κεντρικής Επιτροπής του σταλινικού κόμματος. Η σταλινική γραφειοκρατία ήθελε μια πατριωτική εθνικιστική τέχνη σύμφωνα με την αντεπαναστατική θεωρία του Σοσιαλισμού σε μια χώρα που ανακοίνωσε ο Στάλιν και ο Μπουχάριν το 1925, ένα χρόνο μετά το θάνατο του Λένιν.

Η γραφειοκρατία ξεφτίλισε την επαναστατική αριστερή τέχνη των Ρώσων Μοντερνιστών που τάχτηκαν με την Επανάσταση, σε μια σειρά εκθέσεων στη Μόσχα και Λένινγκρατ το 1931. Οι σημερινοί επιμελητές των μουσείων της Δύσης παρουσιάζουν την Αριστερή τέχνη του ρωσικού Μοντερνισμού της περιόδου 1910-1925 και μαζί το Σοσιαλιστικό Ρεαλισμό αγιοποίησης του Στάλιν, για να συκοφαντήσουν τη Σοβιετική Επανάσταση.

tretyakovform1931

Πίνακες των Καντίνσκι, Ρότσενκα (πάνω), δυο του Μαλέβιτς (κάτω) και γλυπτό του Κλιούν (δεξιά) σε έκθεση στην Γκαλερί Τρετιακόφ το 1931. Ο επιμελητής της έκθεσης Αλεκσέϊ Φιοντόρ-Νταβιντόφ στην επιγραφή χαραχτηρίζει τα έργα ως “Η καπιταλιστική τέχνη στο αδιέξοδο του φορμαλισμού και της αυτοάρνησης”.

Από τις αρχές της χρονιάς το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (Museum of Modern Art) στη Νέα Υόρκη, παρουσιάζει την έκθεση ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΩΘΗΣΗ – Η ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΣ που εστιάζει στην περίοδο 1912-1935 και περιλαμβάνει πίνακες των κύριων ζωγράφων της Αριστερής Τέχνης (έτσι αποκαλούσαν οι τεχνοκριτικοί τον πρωτοποριακό Μοντερνισμό στη Ρωσία μετά το 1907) Νατάλια Γκαντσαρόβα, Μιχαήλ Λαριάναφ, Καζιμίρ Μαλέβιτς, Λιουμπόφ Παπόβα, Αλεκσάντερ Ρότσενκα, Ελ Λισίτσκι κ.α. Η έκθεση περιλαμβάνει φωτογραφίες, ντοκουμέντα και ταινίες του Σεργκέϊ Έϊζενστέϊν.

Στην Εθνική Πινακοθήκη του Καναδά στη Οτάουα (National Gallery of Canada) παρουσιάζεται η έκθεση Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΦΗΡΗΜΕΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ – ΡΩΣΙΑ 1914-23, με λίγα σχετικά έργα που εξιστορούν την ανάπτυξη της αφηρημένης ή μη-αντικειμενικής τέχνης στη Ρωσία από το 1914 με τα περίφημα Ανάγλυφα του Βλαντίμιρ Τάτλιν αλλά και τα αφηρημένα έργα του Μιχαήλ Λαριάναφ.

Στο Λονδίνο από τις αρχές Φλεβάρη η Βασιλική Ακαδημία Τεχνών (Royal Academy of Arts) παρουσιάζει την έκθεση ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ, ΡΩΣΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1917-1932. Πριν 30 χρόνια η Βασιλική Ακαδημία Τεχνών είχε παρουσιάσει τη Συλλογή Κωστάκη που σημείωσε ρεκόρ προσέλευσης παρά το ακριβό εισητήριο. Και σ’ αυτή την έκθεση για την τέχνη στη Ρωσία την περίοδο 1917-1932 το εισητήριο είναι τσουχτερό στα 25 ευρώ.

black-square-and-red-square-1915

Καζιμίρ Μαλέβιτς Δυο τετράγωνα 1915.

Το φθινόπωρο στην Τέϊτ Μόντερν (Tate Modern) του Λονδίνου θα παρουσιαστεί η έκθεση ΚΟΚΚΙΝΟ ΑΣΤΡΟ ΠΑΝΩ ΑΠ’ ΤΗ ΡΩΣΙΑ. Σ’ αυτή την έκθεση περιλαμβάνονται  φωτογραφίες, αφίσες και ντοκουμέντα της περίφημης συλλογής του Βρετανού γραφίστα Ντέϊβιντ Κινγκ.

Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί καμιά σχετική έκθεση από τα μουσεία της Ρωσίας. Όμως ο Ρώσος ολιγάρχης Λεονίντ Μίκελσον ιδρυτής και διευθυντής της εταιρείας φυσικού αερίου ΝΟΒΑΤΕΚ, ο δεύτερος πλουσιότερος άνθρωπος στη Ρωσία, δημιούργησε το πολιτισμικό ίδρυμα V-A-C στη Βενετία (VAC Foundation) όπου το Μάη θα παρουσιαστεί η έκθεση ΧΩΡΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Τεχνών του Σικάγο (The Art Institute of Chicago).

Στην Ελλάδα το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, που κατέχει τη Συλλογή Κωστάκη Ρωσικού Μοντερνισμού, θα παρουσιάσει το Μάρτη την έκθεση Η ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ όπου 40 σύγχρονοι Έλληνες Εικαστικοί παρουσιάζουν έργα 100 χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση. Φαίνεται ότι θα είναι μια έκθεση όπου μαζί με τα έργα των σύγχρονων Ελλήνων καλλιτεχνών θα παρουσιαστούν και έργα της Συλλογής Κωστάκη, των Ρώσων Αριστερών Μοντερνιστών της περιόδου 1905-1930. Ο επιμελητής και εδώ περιλαμβάνει στην έκθεση έργα Σοσιαλιστικού Ρεαλισμού. –

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s